Winterswijk

Winterswijk ligt in de oostelijke Achterhoek, vlak bij de Duitse grens. De gemeente bestaat uit de kern Winterswijk, het dorp Meddo en de buurtschappen Brinkheurne, Corle, Henxel, Huppel, Kotten, Miste, Ratum en Woold.

Het buitengebied van Winterswijk behoort tot het Nationaal Landschap Winterswijk. Het gebied staat bekend om het kleinschalige coulisselandschap met houtwallen, beekdalen, bossen, akkers, weilanden en karakteristieke scholtenboerderijen.

Bijzondere plekken rond Winterswijk zijn onder andere de Steengroeve Ratum, natuurgebied Bekendelle en het Korenburgerveen. In het centrum vind je historische gebouwen zoals de Jacobskerk, de Markt, Villa Mondriaan, Museum Wereld van Wenters, Transit Oost en de synagoge.

Nationaal Landschap Winterswijk

Winterswijk ligt midden in het Nationaal Landschap Winterswijk, een van de best bewaarde coulisselandschappen van Nederland. Slingerende wegen, houtwallen, beekdalen, bossen, weilanden en karakteristieke boerderijen zorgen voor een afwisselend landschap.

Bekende natuurgebieden zoals Bekendelle, het Korenburgerveen en Willinks Weust laten de bijzondere natuur van Winterswijk zien. Het gebied is ideaal om te ontdekken per fiets of wandelend langs oude erven, scholtenboerderijen en rustige buitenwegen.

Scholtenboerderijen en historische erven

Een bijzonder kenmerk van het Winterswijkse landschap zijn de scholtenboerderijen. Deze grote historische erven waren vroeger het middelpunt van uitgestrekte landbouwbedrijven en hebben een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het landschap.

Veel scholtenerven liggen nog op hun oorspronkelijke plek en zijn omgeven door oude lanen, bossen, weilanden en houtwallen. Tijdens fiets- en wandeltochten door het buitengebied zijn deze karakteristieke boerderijen en erven te bewonderen.

Jacobskerk

Midden op de Markt staat de Jacobskerk, een middeleeuwse kerk waarvan de huidige gotische vorm grotendeels uit de 15e en 16e eeuw dateert. De opvallende toren bepaalt al eeuwen het beeld van het centrum van Winterswijk.

Binnen zijn onder andere historische grafzerken, het monumentale orgel en oude schilderingen te bekijken. De kerk wordt nog gebruikt voor kerkdiensten en regelmatig voor concerten en culturele activiteiten.

Markt van Winterswijk

De Markt is het centrale plein van Winterswijk en ligt direct bij de Jacobskerk. Op dinsdag en zaterdag wordt hier de warenmarkt gehouden. Vooral de zaterdagmarkt trekt veel bezoekers uit de Achterhoek en het Duitse grensgebied.

Rond de Markt staan historische panden, winkels en horecazaken met terrassen. Door de combinatie van markt, winkels en de Jacobskerk is dit een van de belangrijkste plekken om het centrum van Winterswijk te beleven.

Mondriaan in Winterswijk

Piet Mondriaan bracht een groot deel van zijn jeugd door in Winterswijk. In het centrum zijn nog verschillende plekken te vinden die met zijn jonge jaren zijn verbonden. Vanaf het ouderlijk huis aan de Zonnebrink had hij uitzicht op de Jacobskerk, die hij ook schilderde.

Ook het landschap en de straten rond Winterswijk vormden een belangrijke bron voor zijn vroege werk. De Lappenbrink en het Knikkerpad behoren tot de plekken die herinneren aan het Winterswijk waarin Mondriaan opgroeide.

Villa Mondriaan

Villa Mondriaan is gevestigd in het voormalige woonhuis van de familie Mondriaan aan de Zonnebrink. Het museum vertelt over de jeugd van Piet Mondriaan en zijn eerste jaren als kunstenaar. In de villa zijn werken uit zijn vroege periode te zien, waaronder schilderijen die hij maakte voordat hij zijn bekende abstracte stijl ontwikkelde.

De tentoonstelling laat zien hoe Mondriaans stijl zich ontwikkelde en welke invloeden daarbij een rol speelden. Zijn vroege werk wordt getoond naast werk van andere kunstenaars uit zijn omgeving en tijd. Hierdoor krijg je een beeld van de artistieke ontwikkeling van de jonge Mondriaan.

Naast de collectie over Mondriaan organiseert Villa Mondriaan wisselende tentoonstellingen met werk van andere kunstenaars. Het museum werd in 2013 geopend en richt zich ook op jonge en hedendaagse kunstenaars. Villa Mondriaan is daarmee zowel een plek over Mondriaans Winterswijkse jeugd als een museum voor kunst van verschillende generaties.

Oude Ambachten & Speelgoed Museum

Het Oude Ambachten & Speelgoed Museum in Terschuur neemt bezoekers mee naar het dagelijks leven en werken in Nederland van ongeveer 1910 tot 1970. Het museum heeft een collectie van ongeveer één miljoen voorwerpen, verdeeld over 160 oude ambachten, beroepen, winkels en compleet ingerichte werkplaatsen. Je ziet onder andere een oude smidse, schoolklas, boekbinderij en werkplaatsen van beroepen die inmiddels grotendeels zijn verdwenen.

Een aparte verdieping is ingericht als speelgoedmuseum. Daar staan onder andere antieke poppen, poppenhuizen, rijdende treinen, Steiff-beren, Meccano, mechanisch blikken speelgoed en Dinky Toys. Voor kinderen zijn er daarnaast oude Hollandse spelletjes en een speelruimte. In het buitenmuseum staan oude landbouwmachines, waaronder door paarden getrokken werktuigen, een antieke brandspuit en een grote industriële boterkarn.

Het museum laat verschillende ambachten ook daadwerkelijk zien. Op bepaalde dagen worden onder andere glas-in-lood maken, klokken maken, kantklossen, glasgraveren, manden vlechten, spinnen en boekbinden gedemonstreerd. Daarnaast zijn er wisselende exposities en activiteiten. Het museum beschikt ook over een museumcafé en biedt voor kinderen speurtochten langs de collectie.

Kartbaan Winterswijk

Kartbaan Winterswijk is een indoor activiteitencentrum voor een actief dagje uit. Je kunt er elektrisch karten en daarnaast onder andere lasergamen, LED-bowlen, Glow Golf, Prison Island, een F1-simulator, Hologate VR en Speed Soccer doen. Het aanbod is geschikt voor gezinnen, vriendengroepen, kinderfeestjes en bedrijfsuitjes.

Verschillende activiteiten zijn met elkaar te combineren, zodat je tijdens één bezoek meerdere activiteiten kunt doen. Kartbaan Winterswijk ligt aan de Tinbergenstraat 3 in Winterswijk.

Strandbad Winterswijk

Aan de rand van Winterswijk ligt het historische Strandbad, dat in 1933 werd geopend. Het rijksmonument ligt in een groene omgeving en heeft een groot zwembad met zandstrand en ligweiden. Het karakteristieke paviljoen, de duiktoren en de oorspronkelijke opzet geven het bad een bijzondere uitstraling.

Op warme dagen kun je hier zwemmen en ontspannen aan het water. Het Strandbad is door de combinatie van zwemmen, het zandstrand en de ruime groene omgeving een fijne plek voor een zomerse dag. Wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van Winterswijk ziet hier bovendien een bijzonder stukje erfgoed uit de jaren dertig. Het Strandbad ligt aan de Badweg in Winterswijk.

Venemansmolen

De Venemansmolen is een ronde stenen korenmolen uit 1898 en een van de bijzondere molens van Winterswijk. De molen werd gebouwd door molenaar Herman Venemans als opvolger van een oudere standerdmolen. De molen werd gebruikt om graan te malen voor de omgeving en bleef tot 1969 in bedrijf. Daarna raakte het maalbedrijf in verval en stond de molen lange tijd stil.

De molen heeft een belangrijke plaats in de geschiedenis van Winterswijk en is als rijksmonument bewaard gebleven. Bij restauraties is het maalwerk weer geschikt gemaakt om met windkracht te malen. De wieken, kap en het houten binnenwerk laten zien hoe een traditionele windmolen werkt. Tijdens openstellingen geven vrijwillige molenaars uitleg over de werking van de molen en het oude ambacht van het graan malen.

Een bezoek aan de Venemansmolen geeft daardoor niet alleen een kijkje in een historisch gebouw, maar ook in de manier waarop vroeger graan tot meel werd verwerkt. Wanneer de molen draait, kun je de bewegende wieken en het maalwerk in werking zien. De Venemansmolen staat aan de Venemansweg in Winterswijk.

Molen Bataaf

Molen Bataaf is een achtkante houten korenmolen uit 1801 en een opvallend stukje erfgoed van Winterswijk. De molen werd gebouwd door zeventien scholtenboeren en een bankier en was bedoeld voor het malen van graan. In de loop van de tijd werd de molen aangepast en uitgebreid. Na een lange periode van verval is hij grondig gerestaureerd en in 2010 opnieuw in gebruik genomen.

De molen is niet alleen van buiten bijzonder: binnen zijn de kap, het maalwerk en andere onderdelen van de molen te bekijken. Tijdens openstellingen geven vrijwillige molenaars uitleg over de werking van de wieken en het malen van graan. In de molenbelt is bovendien een permanente expositie over de Winterswijkse scholtenboeren te zien. Daar krijg je meer inzicht in de boerenbedrijven die eeuwenlang een belangrijke rol speelden in het landschap van Winterswijk.

Een bezoek aan Molen Bataaf combineert daarmee een historische molen met het verhaal achter het karakteristieke landschap van Winterswijk. Wanneer de molen draait, kun je zien hoe de wind de wieken en het maalwerk in beweging brengt. De molen is tijdens de openstellingen te bezoeken en staat aan de Bataafseweg 20a in Winterswijk.

Watermolen Den Helder

Watermolen Den Helder, ook bekend als de Plekenpolsemolen of Olliemölle, ligt aan de Boven-Slinge in het Woold. De eerste vermelding van de molen dateert uit 1303. De molen hoorde bij de voormalige havezate Plekenpol en bestond uit een korenmolen en een oliemolen. In de korenmolen werd graan gemalen en in de oliemolen werd olie gewonnen uit zaden.

De molen bestaat uit twee gebouwen die aan weerszijden van de Boven-Slinge staan. Samen met de stuw en de brug vormen ze een karakteristiek historisch geheel. De molen raakte in de twintigste eeuw buiten gebruik en de gebouwen kregen later een andere bestemming. In 2016 werden de watermolen, de stuw en de brug gerestaureerd. Het waterrad is opnieuw in gebruik en wordt tegenwoordig ingezet voor het opwekken van elektriciteit.

Hoewel de voormalige molengebouwen niet regulier toegankelijk zijn, kun je het molencomplex en de ligging aan de Boven-Slinge goed bekijken. Direct bij de molen ligt De Gulle Smid, met een terras aan het water. Vanaf hier kun je ook met een roeiboot de Boven-Slinge op. Watermolen Den Helder ligt aan de Mr. A. Th. ten Houtenlaan in het Woold, ten zuiden van Winterswijk.

Berenschot's Watermolen

Berenschot's Watermolen ligt aan de Boven-Slinge aan de rand van natuurgebied Bekendelle. De watermolen dateert uit 1652 en werd gebruikt als korenmolen. Het stromende water van de Boven-Slinge brengt het waterrad in beweging, waarmee vroeger graan werd gemalen. In de molen zijn het waterrad, de kamwielen en delen van het historische maalwerk nog te bekijken.

De molen vormt samen met het beekdal en de bossen van Bekendelle een karakteristiek stukje van het Woold. Je kunt hier het historische molencomplex bekijken en vanaf het terras uitkijken over het water. De plek sluit bovendien direct aan op de wandelmogelijkheden in Bekendelle, waardoor de molen goed te combineren is met een wandeling door het natuurgebied.

In de voormalige watermolen is restaurant Berenschot gevestigd. Hier kun je terecht voor koffie, lunch, een maaltijd of een drankje op het terras aan het water. In de molenwinkel zijn onder andere streekproducten en cadeaus te vinden. Berenschot's Watermolen ligt aan de Wooldseweg in Winterswijk-Woold.

Molenromp van Sellink

De Molen van Sellink was een stenen beltmolen die als korenmolen werd gebouwd in het buurtschap Meddo. De molen stond op een kunstmatige verhoging, zodat de wieken voldoende wind konden vangen. In de loop van de twintigste eeuw raakte de molen buiten gebruik en verdwenen de wieken en het maalwerk. Alleen de stenen romp bleef behouden.

De molenromp herinnert aan de vele windmolens die vroeger een belangrijke rol speelden in het dagelijks leven en de landbouw rond Winterswijk. Graan uit de omgeving werd hier verwerkt tot meel. Tegenwoordig is vooral de stenen romp nog zichtbaar als herkenbaar overblijfsel van de voormalige molen. De Molenromp van Sellink staat aan de Geldereschweg in Meddo, Winterswijk.

Sevink Mölle

De Sevink Mölle is een ronde stenen beltkorenmolen uit 1868 aan de Meddoseweg in Meddo. De molen werd gebouwd in opdracht van vijf boeren uit de omgeving, die samen het benodigde geld bijeenbrachten. De naam Sevink Mölle verwijst naar de familie Seevink, op wiens grond de molen werd gebouwd. De officiële naam van de molen is De Zorg.

De molen werd gebruikt om graan te malen voor boeren uit de omgeving. In 1928 raakte De Zorg zwaar beschadigd door een storm, waarna de molen buiten gebruik raakte. Het gebouw bleef echter behouden en werd rond 2000 grondig gerestaureerd. Sinds 2001 kan de molen weer draaien en wordt hij door vrijwillige molenaars onderhouden en gebruikt.

De Sevink Mölle is onderdeel van het recreatiegebied rond de Sevink Molen, waar ook een camping, vakantiepark en horecagelegenheid te vinden zijn. De molen vormt daardoor een mooie historische bezienswaardigheid tijdens een bezoek aan het gebied rond het Hilgelo. De Sevink Mölle staat aan de Meddoseweg in Meddo, Winterswijk.

De Meenkmolen

De Meenkmolen is een historische korenmolen uit 1851 in het buurtschap Miste. Op 1 augustus van dat jaar werd de molen in gebruik genomen. Het maalbedrijf groeide later uit met een maalderij en houtzagerij. In de loop der tijd werd de maalderij eerst met een stoommachine en later met een dieselmotor aangedreven, terwijl de windmolen onderdeel van het bedrijf bleef.

Op het terrein is deze ontwikkeling nog goed te zien. Naast de oude windmolen staat de maalderij die bij het bedrijf hoorde. De Meenkmolen draait nog regelmatig en wordt door vrijwillige molenaars onderhouden. Tijdens openstellingen kun je naar binnen en zien hoe de wieken, tandwielen en maalstenen samen het graan tot meel verwerken.

Een bezoek aan de Meenkmolen geeft daardoor niet alleen een beeld van een traditionele windmolen, maar ook van de manier waarop een agrarisch maalbedrijf in de loop van de tijd veranderde. De molen ligt aan de Meenkmolenweg in Miste, in het buitengebied van Winterswijk.

Steengroeve Ratum

De Steengroeve Ratum is een van de meest bijzondere plekken in het buitengebied van Winterswijk. In de groeve komt kalksteen aan de oppervlakte waarin aardlagen zichtbaar zijn die ongeveer 240 miljoen jaar oud zijn. In die tijd lag het gebied onder een ondiepe zee. De kalksteen bevat fossielen en andere sporen van het leven dat hier in die verre periode aanwezig was.

Voor bezoekers is vooral de combinatie van landschap en geologie bijzonder. Tijdens excursies en rondleidingen kun je onder begeleiding de groeve bekijken en meer leren over de fossielen, de verschillende aardlagen en de geschiedenis van het gebied. De groeve is buiten deze activiteiten niet vrij toegankelijk.

Ook zonder excursie kun je de groeve vanaf het uitkijkpunt bekijken. Vanaf daar krijg je een goed beeld van de enorme wand en de verschillende lagen in het gesteente. De Steengroeve ligt in Ratum, ten oosten van Winterswijk.

Korenburgerveen

Het Korenburgerveen is een bijzonder natuurgebied ten westen van Winterswijk met een afwisseling van hoogveen, veenmoeras, heide, graslanden en bossen. Het gebied behoort tot de belangrijkste hoogveengebieden van Nederland. Op verschillende plaatsen is nog te zien hoe het veenlandschap door het vele water wordt gevormd.

Het natte landschap biedt leefruimte aan bijzondere planten en dieren. In het gebied groeien onder andere veenmossen en heideplanten en boven het veen zijn verschillende soorten vogels te zien. Vooral de rust en de afwisseling tussen open veen, natte graslanden en bos maken het Korenburgerveen bijzonder voor wandelaars en natuurliefhebbers.

Door het natuurgebied lopen wandelroutes waarmee je het Korenburgerveen en het omliggende landschap kunt bekijken. Het gebied is kwetsbaar en daarom zijn niet alle delen toegankelijk. Tijdens een wandeling krijg je juist door de paden langs het veen een goed beeld van het bijzondere landschap. Het Korenburgerveen ligt ten westen van Winterswijk, bij Corle en Miste.

Bekendelle

Bekendelle is een oud beekdal ten zuiden van Winterswijk waar de Boven-Slinge door een afwisselend boslandschap stroomt. Het natuurgebied bestaat uit vochtige bossen, beekjes, graslanden en oude bomen. Door de hoge waterstand en de invloed van de beek heeft Bekendelle een eigen karakter dat duidelijk verschilt van de drogere bossen en landbouwgronden in de omgeving.

In het bos groeien onder andere oude eiken en beuken en langs het water zijn planten te vinden die houden van een vochtige bodem. Het beekdal is bovendien een leefgebied voor verschillende vogels en andere dieren. Vooral de combinatie van stromend water, bos en rust maakt Bekendelle aantrekkelijk voor natuurliefhebbers en wandelaars.

Door Bekendelle lopen wandelpaden waarmee je het beekdal en de Boven-Slinge van dichtbij kunt beleven. Aan de rand van het natuurgebied ligt Berenschot's Watermolen, een historische watermolen aan de beek. Een wandeling door Bekendelle is daardoor goed te combineren met een bezoek aan de watermolen en het terras bij de molen. Bekendelle ligt ten zuiden van Winterswijk, in het Woold.

VVV Inspiratiepunt Winterswijk

Voor aanvullende toeristische informatie, tips, folders, wandel- en fietsroutes en informatie over activiteiten in de omgeving kun je terecht bij het VVV Inspiratiepunt Winterswijk aan het Mevrouw Kuipers-Rietbergplein 1.

Eten en drinken in Winterswijk

In Winterswijk zijn veel mogelijkheden voor koffie, lunch, diner of een drankje. In het centrum vind je restaurants, cafés en terrassen. Ook in het buitengebied liggen bijzondere horecaplekken langs fiets- en wandelroutes, zoals bij watermolens, boerderijen en recreatiegebieden.

• Het Weurden - Winterswijk
• Restaurant De Zwaan - Winterswijk
• Restaurant Kronenhuis - Winterswijk
• Brasserie Mondriaan - Winterswijk
• Gastrobar Blend 61 - Winterswijk
• LEV. by Mike - Winterswijk
• Gusto Coffee - Winterswijk
• De Revolutie - Winterswijk
• VanStreek - Winterswijk
• Bijzonder Gewoon - Winterswijk
• Café-Restaurant 't Spek-Ende - Winterswijk
• De Gulle Smid - Winterswijk
• Het Strandbad - Winterswijk
• Havezathe Het Freriks - Winterswijk
• Restaurant Reuselink - Brinkheurne
• Hotel-Restaurant De Lindeboom - Brinkheurne
• Theetuin De Wacht - Corle
• De Woord Wijnwinkel & Stokerij - Corle
• Terras Krosenbrink - Corle
• Restaurant De Voortwisch - Henxel
• Restaurant Van Hier - Henxel
• Theetuin & Rustpunt De Balkende Ezel - Huppel
• Restaurant Nieuw Beusink - Kotten
• Recreatiecentrum & Brasserie 't Hilgelo - Meddo
• Sevink Molen - Meddo
• Restaurant De Schoppe - Miste
• Berenschot's Watermolen - Woold
• Weideterras Kötters - Woold

Overnachten in Winterswijk

Winterswijk en de omliggende buurtschappen bieden veel mogelijkheden om langer te verblijven. Van hotels en bed & breakfasts tot campings, vakantiehuizen, vakantieparken en groepsaccommodaties. Door de ligging in het Nationaal Landschap Winterswijk is het een ideale uitvalsbasis voor fietsers en wandelaars.

• Hotel Oldschool Hotel - Winterswijk
• Hotel Hotel Stad Munster - Winterswijk
• Hotel Boutique Hotel Nieuw Beusink - Winterswijk
• Hotel Fletcher Hotel-Restaurant Frerikshof - Winterswijk
• B&B Bij Hillen in Bed - Winterswijk
• B&B Morskershoeve - Winterswijk
• Camping Camping Vreehorst - Winterswijk
• Vakantiehuis De Berkeboom - Winterswijk
• Bungalowpark 't Kooiveld Simmelink - Winterswijk
• Recreatiepark Het Winkel - Brinkheurne
• Vakantiehuis AchterhoekAnders - Brinkheurne
• B&B Hoeve De West - Corle
• Vakantiehuis en Tinyhouse - De Woord - Corle
• Vakantieboerderij - Pieriks - Corle
• Vakantiehuisje De Vrolijke Haan & De Gapende Gans - Corle
• Vakantiehuis LiJo - Corle
• Vakantiewoning De Huusker - Corle
• B&B T'Hoonderhok en De Bongerd - Corle
• Puur BuitenBeleven - Corle
• Camping 't Wieskamp - Henxel
• Minicamping & groepsaccommodatie - Lutje Kössink - Henxel
• B&B De Balkende Ezel - Huppel
• B&B De Wijze Oehoe - Kotten
• B&B Heerlijk - Kotten
• Minicamping & B&B Veenemaat - Kotten
• Camping Renskers - Kotten
• Vakantiepark Hofparken Wiltershaar - Kotten
• Groepsaccommodatie Wiltershaar Amalia Familia - Kotten
• Camping en vakantiepark Het Winkel - Meddo
• Camping en vakantiepark Sevink Molen - Meddo
• Camping, glamping en vakantiepark Hilgerszand - Meddo
• Camping en groepsaccommodatie Landgoed De Zonnebloem - Meddo
• Camping en Bed & Breakfast Stoltenborg - Meddo
• Boerderijcamping Poelhuis - Meddo
• SVR Camping Leurdijk - Meddo
• Bed & Breakfast Tiny Huusken - Meddo
• Bed & Breakfast De Schoppe - Meddo
• Vakantiehuis Klein Ni'jenhoes - Meddo
• Vakantiehuis De Bontekoe - Meddo
• Vakantiehuis Oostendorp - Meddo
• Vakantieboerderij Boneman - Meddo
• Groepsaccommodatie Het Zonnehuis - Meddo
• Camping en vakantiepark De Twee Bruggen - Miste
• Groepsaccommodatie Geurkinkhuisje - Miste
• Vakantiehuis De Deale - Miste
• B&B De Borg - Miste
• Vakantiehuis 't Huusken - Miste
• Vakantieboerderij De Timpert - Miste
• Camping De Harmienehoeve - Miste
• Boerderijcamping De Brömmels - Miste
• Vakantieverblijf Roerdinkhof - Miste