Gorssel

Gorssel is een groen dorp in de gemeente Lochem, gelegen tussen de Hanzesteden Deventer en Zutphen. Het dorp ligt aan de rand van de Achterhoek, vlak bij de IJssel en wordt omgeven door bossen, landgoederen, weilanden en het coulisselandschap.

In het centrum van Gorssel liggen winkels, restaurants, terrassen en karakteristieke gebouwen. Het dorp is vooral bekend door Museum MORE, maar ook de historische kerktoren, Touwslagerij Steenbergen en verschillende bijzondere gebouwen maken Gorssel interessant voor bezoekers.

Gorssel is bovendien een goede uitvalsbasis voor fietsers en wandelaars. Vanuit het dorp kun je richting de Gorsselse Heide, de bossen, de IJssel en de uiterwaarden. Het fiets- en voetveer over de IJssel maakt het mogelijk om ook het landschap aan de overzijde te ontdekken.

Geschiedenis van Gorssel

Gorssel werd in 1253 voor het eerst genoemd in een oorkonde als de marke 'Gerstlo'. Samen met de naastgelegen marke Eschede vormde het een uitgestrekt gebied waarin boeren gezamenlijk gebruikmaakten van heide, weilanden en andere gemeenschappelijke gronden.

De oudste ontwikkeling van Gorssel hangt samen met de hogere zandgronden tussen de IJssel en het achterliggende gebied. Rond de kerk ontstond uiteindelijk de dorpskern. Lange tijd was Gorssel vooral een agrarische gemeenschap met boerderijen en verspreide bebouwing.

Vanaf het einde van de negentiende eeuw veranderde Gorssel geleidelijk. Nieuwe bedrijvigheid en betere verbindingen met Deventer en Zutphen zorgden voor groei. De komst van de stoomtram versterkte de verbinding met de omliggende plaatsen. Gorssel ontwikkelde zich steeds meer tot een woon- en forensendorp, terwijl het groene karakter behouden bleef.

De dorpskern en Hoofdstraat

De Hoofdstraat vormt het centrum van Gorssel. Langs deze straat staan winkels, horecagelegenheden en verschillende karakteristieke gebouwen. Ook de kerk en Museum MORE liggen aan de Hoofdstraat en zijn daardoor gemakkelijk tijdens een wandeling door het dorp te bezoeken.

In en rond de historische dorpskern zijn verschillende oudere gebouwen en monumenten te vinden. De combinatie van groene plekken, historische bebouwing, winkels en horeca geeft Gorssel een eigen dorps karakter.

Een wandeling door het centrum kan daardoor gemakkelijk worden gecombineerd met een bezoek aan Museum MORE, een terrasje of een fietstocht door het omliggende landschap.

Museum MORE

Museum MORE aan de Hoofdstraat is de belangrijkste culturele bezienswaardigheid van Gorssel. Het museum is gespecialiseerd in modern realisme en toont Nederlandse figuratieve kunst uit de twintigste en eenentwintigste eeuw. Naast de vaste collectie zijn er regelmatig wisselende tentoonstellingen.

Het museum werd in 2015 geopend. Het gebouw combineert moderne nieuwbouw met het voormalige gemeentehuis van Gorssel. Hierdoor vormt Museum MORE een opvallende combinatie van moderne architectuur en historische bebouwing.

Door de centrale ligging kan een bezoek aan Museum MORE gemakkelijk worden gecombineerd met een wandeling door Gorssel, een bezoek aan de winkels of een lunch in het dorp. Bij het museum is ook Café MORE gevestigd.

Meer informatie over Museum MORE in Gorssel - (foto Eva Broekema)

Protestantse kerk en kerktoren

Aan de Hoofdstraat staat de protestantse kerk van Gorssel. De kerk en de toren dateren beide uit 1498. De toren is het oudste authentieke bouwwerk van Gorssel en is, net als het orgel in de kerk, een rijksmonument.

De bakstenen toren bleef door de eeuwen heen op dezelfde plaats staan. De kerkzaal werd in verschillende perioden uitgebreid en aangepast. De toren vormt nog altijd een opvallend herkenningspunt in het centrum van Gorssel.

De toren had vroeger ook een functie als uitkijkpunt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de toren bovendien een doelwit van de geallieerden vanwege het vermoeden dat er een Duitse uitkijkpost en zender aanwezig waren.

Tramstation Gorssel

Aan de Van der Capellenlaan staat het voormalige Tramstation van Gorssel. Het karakteristieke gebouw herinnert aan de tramlijn die Gorssel met Deventer en Zutphen verbond. Het station bleef na het verdwijnen van de tram behouden en is tegenwoordig een herkenbaar onderdeel van het dorp.

Het Tramstation wordt gebruikt door de Historische Vereniging De Elf Marken. Het gebouw vertelt daarmee niet alleen het verhaal van het openbaar vervoer, maar ook van de ontwikkeling van Gorssel en de omliggende dorpen.

Touwslagerij Steenbergen

Aan de Veldhofstraat staat Touwslagerij Steenbergen, een van de laatste werkende ambachtelijke touwslagerijen van Nederland. Het familiebedrijf bestaat sinds 1900 en maakt nog steeds touw volgens traditionele technieken.

Een bijzonder onderdeel van het bedrijf is de ongeveer 180 meter lange lijnbaan. Hier wordt touw gemaakt van onder andere natuurlijke vezels zoals hennep en vlas. Het bedrijf maakt onder meer klimtouwen, klimnetten en andere producten voor sport en recreatie.

Bij voldoende gelegenheid kunnen bezoekers het bedrijf en het kleine museum bezoeken. Daar zijn oude machines, gereedschappen en producten uit vier generaties van het familiebedrijf te zien. Rondleidingen vinden plaats op afspraak.

Het Noorsche Huis

Aan de Molenweg staat Het Noorsche Huis, een bijzonder houten huis dat in 1913 als prefabwoning vanuit Noorwegen naar Gorssel kwam. Het huis werd als bouwpakket geleverd en is een zeldzaam voorbeeld van deze vorm van Noorse houtbouw in Nederland.

De gevel is herkenbaar aan de karakteristieke Noorse drakenstijl, met houten ornamenten die verwijzen naar de traditionele Noorse architectuur. Het Noorsche Huis is aangewezen als Gelders industrieel erfgoed en vormt een opvallend onderdeel van het historische erfgoed van Gorssel.

Gorsselse Heide

Ten zuiden van Gorssel ligt de Gorsselse Heide. Het natuurgebied bestaat uit ongeveer 120 hectare heide, bos en natte delen en is een belangrijk natuurgebied in de omgeving. De heide is een restant van een veel groter heidegebied dat vroeger tussen Gorssel, Lochem en Zutphen lag.

Vanaf de negentiende eeuw werd een deel van de Gorsselse Heide gebruikt als militair oefenterrein. In het landschap zijn daarvan nog verschillende sporen te zien, waaronder tankgrachten en schietbulten.

Op de heide groeien bijzondere planten, waaronder klokjesgentiaan, gagel en kleine zonnedauw. Ook leven er verschillende soorten vogels, vlinders en libellen. De levendbarende hagedis en kamsalamander komen er eveneens voor.

Door het gebied lopen wandelroutes. De afwisseling van open heide, natte delen en bos maakt de Gorsselse Heide geschikt voor een wandeling in de natuur.

Bossen, landgoederen en buitengebied

Rond Gorssel liggen verschillende bossen, landgoederen en historische buitenplaatsen. Het landschap bestaat uit oude bomenlanen, weilanden, akkers, bosgebieden en verspreide boerderijen.

Ook in het buitengebied zijn verschillende wandel- en fietsroutes te vinden. Een bekend landgoed in de omgeving is Huis 't Joppe. Vanuit Gorssel kun je via rustige wegen en paden het groene buitengebied en de omliggende landgoederen verkennen.

De combinatie van bos, open landschap en historische landgoederen maakt de omgeving aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers en vormt een goede aanvulling op de bezienswaardigheden in het dorp.

De IJssel en de uiterwaarden

Ten oosten van Gorssel ligt de IJssel. Langs de rivier liggen uiterwaarden met graslanden, waterpartijen en dijken. De rivier en de wisselende waterstanden bepalen hier voor een belangrijk deel het landschap.

Bij hoogwater kunnen delen van de uiterwaarden onder water komen te staan. Daardoor ziet het gebied er gedurende het jaar steeds anders uit. Vanaf de dijk zijn er verschillende plekken met uitzicht over de IJssel en het omliggende landschap.

De IJssel en de uiterwaarden zijn vooral aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers. Vanuit Gorssel kunnen routes langs de rivier worden gecombineerd met het omliggende buitengebied.

Fiets- en voetveer Gorssel-Wilp

Tussen Gorssel en Wilp vaart in het fiets- en wandelseizoen het Dommerholtsveer over de IJssel. Het veer is bedoeld voor fietsers en voetgangers en vormt een handige verbinding tussen Gorssel en het landschap aan de overzijde van de rivier.

Vanaf Gorssel kun je met het veer de IJssel oversteken en de tocht vervolgen richting Wilp en Deventer. Aan beide kanten van de rivier sluiten fiets- en wandelroutes aan. Daardoor kun je het veer goed gebruiken voor een rondrit of wandeling waarbij je beide zijden van de IJssel aandoet.

De overtocht is bovendien een leuke manier om de IJssel vanaf het water te beleven. Het veer vaart seizoensgebonden. De actuele vaartijden en dienstregeling kunnen voor vertrek worden gecontroleerd.

Dommerholt en de IJsseloversteek van 1945

Bij de Veerweg ligt Dommerholt, een historische plek aan de IJssel die al in 1469 als pleisterplaats werd genoemd. De ligging aan de rivier maakte Dommerholt van oudsher belangrijk voor reizigers die de IJssel wilden oversteken.

Op 12 april 1945 staken Canadese troepen hier tijdens Operatie Cannonshot de IJssel over. Deze oversteek vormde een belangrijk onderdeel van de bevrijding van de omgeving.

Aan de dijk staat een gedenksteen die herinnert aan de IJsseloversteek en de gebeurtenissen rond de bevrijding. De plek is daarmee niet alleen onderdeel van het landschap, maar heeft ook een duidelijke historische betekenis.

Wandelen en fietsen in Gorssel

Gorssel is een goede uitvalsbasis voor wandel- en fietstochten. Vanuit het dorp kun je richting de Gorsselse Heide, de bossen en landgoederen, de IJssel en de uiterwaarden.

Voor fietsers biedt het Dommerholtsveer extra mogelijkheden om routes aan beide zijden van de IJssel te combineren. Zo kun je vanuit Gorssel een tocht maken richting Wilp en Deventer en via een andere route weer terugkeren.

Wandelaars kunnen het dorp combineren met een wandeling door het buitengebied, langs de IJssel of door de natuur rond de Gorsselse Heide. De afwisseling van dorp, natuur, water en landschap maakt Gorssel geschikt voor zowel korte wandelingen als langere dagtochten.

VVV-informatiepunt

Voor toeristische informatie, wandel- en fietsroutes, folders en tips over bezienswaardigheden en activiteiten in Gorssel en omgeving kun je terecht bij het VVV-informatiepunt aan de Hoofdstraat 40 in Gorssel.

Eten en drinken in Gorssel

In het centrum van Gorssel zijn verschillende restaurants, cafés, lunchgelegenheden en terrassen te vinden. Vooral rond de Hoofdstraat kun je terecht voor een lunch, diner, koffie of een drankje tijdens een bezoek aan het dorp.

• Restaurant Loetje
• Restaurant Gusto
• Restaurant Gasterij De Hoek
• Café en restaurant - Café MORE
• Lunchroom Zo en Nu

Overnachten in Gorssel

Wie meerdere dagen in Gorssel en omgeving wil verblijven, heeft keuze uit verschillende soorten accommodaties. In en rond het dorp zijn bed & breakfasts, campings, vakantieverblijven en gastenverblijven te vinden.

Vanuit Gorssel zijn de IJssel, de Gorsselse Heide, de bossen en de omliggende landgoederen gemakkelijk te bereiken. Daarmee is het dorp een geschikte uitvalsbasis voor fietsers en wandelaars die de omgeving meerdere dagen willen verkennen.

• B&B De Joppeheuvel
• Bed & Breakfast Bos en Bed Gorssel
• B&B Kamperfoelie
• Bed & Breakfast Gorssels Tuinhuis
• Bed & Breakfast B&B Het Postkantoortje
• Camping Jong Amelte
• Vakantieverblijf Studio Parksicht
• Vakantieverblijf Halte Quatre Bras
• Vakantieverblijf Nieuw Senneke