Pannerden

Pannerden is een dorp in de Liemers met een lange geschiedenis en een sterke verbondenheid met de Rijn. Het dorp heeft een eigen centrum met de Sint-Martinuskerk, het Dorpsplein en verschillende historische gebouwen. Ook het voormalige poldergemaal en de oude dijken herinneren aan de geschiedenis van Pannerden.

Pannerden is daarnaast bekend om zijn ligging aan het water. Het Pannerdensch Kanaal en de Rijn spelen een belangrijke rol in het landschap en in de geschiedenis van het dorp. De veerponten verbinden Pannerden met Millingen aan de Rijn en Doornenburg en maken het dorp ook interessant voor fietsers en wandelaars.

Geschiedenis van Pannerden

Pannerden kent een lange geschiedenis. Het dorp ontwikkelde zich in het rivierengebied en het leven van de inwoners werd sterk bepaald door de Rijn. Landbouw, scheepvaart en de bescherming tegen hoogwater speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van de plaats.

De aanleg van het Pannerdensch Kanaal aan het begin van de achttiende eeuw bracht een belangrijke verandering in het gebied. Het kanaal zorgde voor een betere verdeling van het Rijnwater en maakte de waterwegen rond Pannerden belangrijker voor de scheepvaart.

Ook het waterbeheer bleef belangrijk. Dijken en gemalen moesten het land beschermen tegen overstromingen. Het voormalige poldergemaal Oude Rijn aan de Deukerdijk is hiervan een tastbare herinnering.

Sint-Martinuskerk

De Sint-Martinuskerk aan de Kerkstraat is een van de belangrijkste gebouwen van Pannerden. De huidige kerk werd in 1877 en 1878 gebouwd naar ontwerp van architect Alfred Tepe. De neogotische kerk heeft een opvallende toren en staat op de plaats waar al eerder een kerk stond.

De kerk vormt samen met het Dorpsplein een belangrijk onderdeel van het dorpscentrum. Tijdens een wandeling door Pannerden is dit een van de plekken die je kunt bekijken.

Dorpsplein en oude bebouwing

Rond het Dorpsplein staan verschillende gebouwen die herinneren aan het vroegere Pannerden. Het voormalige raadhuis uit 1929 en het voormalige schuttersgebouw Claudius Civilis uit 1924 zijn bewaard gebleven.

Het plein en de omliggende bebouwing geven een beeld van de ontwikkeling van Pannerden als dorp. De gebouwen zijn gemakkelijk te combineren met een bezoek aan de Sint-Martinuskerk.

Gemaal Oude Rijn

Aan de Deukerdijk staat het voormalige Gemaal Oude Rijn uit 1884. Het gemaal werd gebouwd voor de bemaling van de Drie Dorpenpolder, met Pannerden, Aerdt en Herwen. Oorspronkelijk werkte het op stoom; in 1916 werd de installatie elektrisch. Het gemaal bleef tot 1970 in gebruik.

De historische pompen en delen van de installatie zijn bewaard gebleven. Het gerestaureerde complex wordt tegenwoordig particulier bewoond.

Wanneer de grote deuren aan de dijk openstaan, kunnen bezoekers het gemaal van binnen bekijken en de oude machines zien. Ook zijn rondleidingen op afspraak mogelijk. Het gemaal ligt direct aan de dijk en is goed te combineren met een wandeling of fietstocht.

Gemaal Oude Rijn - Pannerden

Pannerdensch Kanaal

Het Pannerdensch Kanaal is een belangrijk onderdeel van het landschap van Pannerden. Het kanaal werd in het begin van de achttiende eeuw aangelegd om het Rijnwater beter te verdelen. Tegenwoordig varen hier nog altijd binnenvaartschepen.

Vanaf de dijken rond Pannerden kun je het water en de scheepvaart goed bekijken. De combinatie van rivier, kanaal, dijken en uiterwaarden maakt dit een aantrekkelijk gebied om te wandelen of te fietsen.

Pannerdensche Waard

De Pannerdensche Waard ligt direct buiten Pannerden en bestaat uit uiterwaarden met graslanden, water en natuurlijke begroeiing. Het gebied maakt deel uit van De Gelderse Poort en biedt ruimte aan verschillende planten- en diersoorten.

In de uiterwaarden lopen onder andere Konikpaarden en Galloways. Voor wandelaars is het gebied interessant vanwege de afwisseling tussen open graslanden, water en begroeiing. Ook vogelliefhebbers kunnen hier veel verschillende soorten tegenkomen.

Veerpont Pannerden - Millingen aan de Rijn

Vanuit Pannerden kun je met de veerpont de Rijn oversteken naar Millingen aan de Rijn. De pont is bestemd voor voetgangers en fietsers en vormt een handige verbinding voor wandel- en fietstochten langs de rivier.

De overtocht geeft je bovendien een mooi uitzicht over de Rijn en de uiterwaarden. Je kunt de pont gebruiken om vanuit Pannerden een route aan beide kanten van de rivier te maken.

Veerpont Pannerden - Doornenburg

Een tweede veerpont verbindt Pannerden met Doornenburg over het Pannerdensch Kanaal. Deze pont vervoert voetgangers, fietsers en auto's.

De verbinding is vooral handig wanneer je een bezoek aan Pannerden wilt combineren met Doornenburg en Fort Pannerden. Voor fietsers en wandelaars vormt de pont een mooie manier om het water over te steken zonder een lange omweg te maken.

Fort Pannerden

Fort Pannerden ligt bij Doornenburg, aan de overkant van het Pannerdensch Kanaal. Het fort hoort niet bij Pannerden, maar is vanuit het dorp goed te bereiken met de veerpont.

Het fort werd gebouwd op een strategische plaats bij de splitsing van de Rijn en het Pannerdensch Kanaal. Het maakte deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tegenwoordig kun je het fort bezoeken en vanaf het dak uitkijken over de rivieren en het omliggende landschap.

Trekpontje Berghoofdse Veer

Bij Pannerden ligt het trekpontje van het voormalige Berghoofdse Veer, een zelfbedieningspontje over een oude rivierarm van de Rijn. Met behulp van een kabel trek je het pontje zelf naar de overkant. Het is een bijzondere onderbreking tijdens een wandeling of fietstocht door de Rijnstrangen.

Op deze plek lag vroeger het Berghoofdse Veer, waarmee Pannerden en Zevenaar met elkaar waren verbonden. Het historische trekveer bleef tot 1972 in gebruik, waarna een brug de verbinding overnam. Het huidige pontje brengt deze oude manier van oversteken weer terug in het landschap.

Het trekpontje ligt aan de Berghoofdseweg en is onderdeel van het wandel- en fietsgebied rond Pannerden, Herwen en Aerdt. De oversteek is zelfbediening en bedoeld voor voetgangers en fietsers.

Wandelen en fietsen

Pannerden is geschikt voor een wandeling door het dorp en langs de dijken. Onderweg kun je historische gebouwen combineren met het open landschap van de Rijn en de uiterwaarden.

Ook voor fietsers zijn er verschillende mogelijkheden. Via de dijken kun je richting de uiterwaarden en het Pannerdensch Kanaal fietsen. Met de veerponten naar Millingen aan de Rijn en Doornenburg kun je langere routes maken en beide oevers van het rivierengebied ontdekken.

Eten en drinken in Pannerden

Na een wandeling door het dorp, een fietstocht langs de dijk of een tocht door de uiterwaarden kun je in Pannerden terecht voor koffie, lunch, een maaltijd of een drankje. Zo kun je onderweg rustig pauzeren of de dag afsluiten met iets te eten.

• Café-Zalencentrum De Dijk
• Cafetaria Bakhuus

Overnachten in Pannerden

Wil je langer in Pannerden blijven, dan zijn er verschillende mogelijkheden om te overnachten. Je kunt kiezen voor een bed & breakfast, groepsaccommodatie of een bijzonder vakantieverblijf.

• Bed & Breakfast - De Raayhof
• Groepsaccommodatie - Rijnstrangen
• Vakantiehuis - Gemaal Oude Rijn